Những năm gần đây, thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ làm thay đổi cách người tiêu dùng mua sắm mà còn đang định hình lại toàn bộ trật tự cạnh tranh của thị trường. Khi một sản phẩm từ nước ngoài có thể tiếp cận người mua Việt Nam dễ dàng như một sản phẩm trong nước, ranh giới giữa thị trường nội địa và thị trường quốc tế dần trở nên mờ nhạt. Điều đang diễn ra không đơn thuần là sự dịch chuyển của hàng hóa, mà là sự dịch chuyển của tiêu chuẩn cạnh tranh, nơi mọi doanh nghiệp đều bị đặt lên cùng một bàn cân về chất lượng, giá trị và năng lực vận hành.
Người tiêu dùng đang viết lại luật chơi của thị trường
Trong nền kinh tế hiện đại, quyền lực thị trường ngày càng dịch chuyển về phía người tiêu dùng. Nếu trước đây doanh nghiệp có thể dẫn dắt lựa chọn bằng mạng lưới phân phối hoặc lợi thế địa phương, thì ngày nay khách hàng mới là bên quyết định cuộc chơi. Chỉ với một chiếc điện thoại, người mua có thể tiếp cận hàng nghìn lựa chọn từ nhiều quốc gia, đọc đánh giá thực tế, so sánh giá cả và chất lượng trong vài phút. Điều này khiến lòng trung thành với thương hiệu không còn được duy trì bằng quảng cáo hay độ phủ thị trường, mà bằng giá trị thực mà sản phẩm mang lại.
Sự thay đổi này tạo ra áp lực chưa từng có đối với doanh nghiệp. Những mô hình kinh doanh dựa vào sự thuận tiện của vị trí địa lý hoặc lợi thế thông tin đang dần mất đi hiệu quả. Thay vào đó, doanh nghiệp buộc phải cạnh tranh bằng năng lực thực sự nếu muốn tiếp tục tồn tại trong một môi trường ngày càng minh bạch.
Cuộc cạnh tranh hiện nay là cuộc cạnh tranh về năng suất
Điều đáng chú ý là thương mại điện tử xuyên biên giới đang phơi bày rõ khoảng cách về năng suất giữa các doanh nghiệp. Nhiều đơn vị vẫn tăng trưởng doanh số nhưng hiệu quả vận hành không được cải thiện tương ứng. Chi phí quảng cáo gia tăng, tỷ lệ hoàn trả cao, hệ thống quản trị thiếu đồng bộ khiến phần lớn nguồn lực bị tiêu hao trong quá trình tăng trưởng. Ở chiều ngược lại, những doanh nghiệp có khả năng tối ưu quy trình, kiểm soát dữ liệu và nâng cao hiệu suất vận hành lại tạo ra lợi thế bền vững hơn. Khi biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp, yếu tố quyết định không còn là bán được bao nhiêu hàng, mà là doanh nghiệp giữ lại được bao nhiêu giá trị sau mỗi đơn hàng.
Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng cuộc cạnh tranh trong kỷ nguyên số thực chất là cuộc cạnh tranh về năng suất. Những doanh nghiệp nâng cao được hiệu quả quản trị sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn so với các mô hình chỉ dựa vào mở rộng quy mô bán hàng.
Áp lực mới đang thúc đẩy doanh nghiệp trưởng thành
Mỗi giai đoạn phát triển của nền kinh tế đều xuất hiện những động lực buộc doanh nghiệp phải thay đổi. Nếu trước đây áp lực đến từ hội nhập thương mại hay sự xuất hiện của các tập đoàn nước ngoài, thì hiện nay thương mại điện tử xuyên biên giới đang đảm nhận vai trò đó. Quan sát từ thực tiễn hoạt động của Hệ sinh thái Khởi nghiệp Thực tế DGroup Holdings (DGH) cho thấy, những doanh nghiệp có khả năng duy trì sức bền thường là những đơn vị tập trung xây dựng nền tảng vận hành ngay từ đầu, thay vì chạy theo tăng trưởng ngắn hạn. Khi thị trường biến động, chính hệ thống quản trị, dòng tiền và năng lực tổ chức mới trở thành yếu tố quyết định khả năng tồn tại.
Sự trưởng thành của doanh nghiệp vì thế không còn được đo bằng quy mô doanh thu hay tốc độ mở rộng, mà bằng khả năng thích ứng trước những thay đổi liên tục của môi trường kinh doanh.
Cơ hội lớn nhất thuộc về những doanh nghiệp biết tạo giá trị
Mỗi cuộc thay đổi đều tạo ra áp lực nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội. Thương mại điện tử xuyên biên giới khiến cạnh tranh trở nên gay gắt hơn, nhưng cũng giúp những doanh nghiệp thực sự có năng lực tiếp cận thị trường rộng lớn hơn bao giờ hết. Trong một thị trường ngày càng mở và kết nối sâu rộng với thế giới, cơ hội không còn được phân chia dựa trên quy mô hay tuổi đời doanh nghiệp. Cơ hội thuộc về những đơn vị biết tạo ra giá trị khác biệt, vận hành hiệu quả và không ngừng đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.
Xét cho cùng, thương mại điện tử xuyên biên giới không phải là câu chuyện của công nghệ hay nền tảng bán hàng. Đó là câu chuyện về sự chuyển động của nền kinh tế, nơi thị trường đang lựa chọn lại những doanh nghiệp xứng đáng được phát triển. Và trong cuộc sàng lọc đó, năng lực cạnh tranh thực chất sẽ luôn là yếu tố quyết định vị trí của mỗi doanh nghiệp trong tương lai.
BT. KaMy
